"Szansa na lepszy start" - logopedia

Zajęcia logopedyczne w ramach projektu „Szansa na dobry start”/POKL.09.05.00-02.028/10 współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego były prowadzone od 07 grudnia 2010 do 30 maja 2011 roku w wymiarze 8 godzin tygodniowo. Praca z dziećmi na zajęciach logopedycznych odbywały się w formie indywidualnej

Zajęcia do maja 2011 odbywały się 2 razy w tygodniu, w każdy wtorek w godzinach od 8:00-15:00 i piątek w godzinach od 14:00-15:00. W maju zajęcia odbywały się raz w tygodniu w każdy wtorek w godzinach 7:30-15:30. Każdorazowo wymiar pracy logopedy stanowiło 8 godzin zegarowych. W omawianym okresie zrealizowano ogółem 176 godzin zegarowych zajęć logopedycznych zgodnie z harmonogramem..

 Wśród wszystkich dzieci przedszkolnych w wieku 4-6 lat przeprowadzono diagnozę logopedyczna, po której zakwalifikowano na zajęcia łącznie 18 dzieci przedszkolnych.

Cztery pierwsze spotkania przeznaczone zostały na dokonanie badań diagnostycznych. W procesie diagnozy wykorzystano:

1.Kartę Mowy Dziecka Antoniego Balejki;

2.Kartę Badania Motoryki Artykulacyjnej Ewy Małgorzaty Skorek;

3.Kwestionariusz Obrazkowy Genowefy Demel;

4.Kartę Badania Słuchu Ireny Skorek.

Istotą procesu diagnozy logopedycznej było sprecyzowanie, budowanie obrazu możliwości dziecka w różnych zakresach. W celu utworzenia charakterystyki obecnego stanu rozwoju wykonano następujące zadania:

1.zebrano informacje od opiekunów, rodziców;

2.określono budowę, sprawność narządów artykulacyjnych i kinestezję    artykulacyjną;

3.ustalono cechy mowy i sposób oddychania;

4.sprecyzowano sposób artykulacji;

5.zbadano słuch (ogólny), słuch fonematyczny, procesy analizy i syntezy słuchowej;

6.sprawdzono kompetencje językowe (mowa czynna i bierna; słownictwo.

Po zdiagnozowaniu występujących u nich zaburzeń lub wad wymowy ustalono przebieg terapii logopedycznej. Metody i formy ćwiczeń dostosowano odpowiednio do wieku dzieci. Zajęcia są prowadzone zgodnie z podanym wcześniej planem. Dzieci przedszkolne w czasie tych zajęć miały możliwość zrozumienia, na czym polegają błędy w ich wymowie, nabyć większej kontroli co do wypowiedzi. Dzięki temu, że są właściwie ukierunkowani i osiągają już pewne efekty, podnosi się ich samoocena oraz poczucie własnej wartości. Dzieci chętnie uczestniczyły w zajęciach i podejmowały próby zmierzające do prawidłowej artykulacji zaburzonych głosek.

Najczęstszą wadą wymowy okazał się sygmatyzm – rodzaj dyslalii polegający na nieprawidłowej artykulacji spółgłosek dentalizowanych: ciszących - ś, ź, ć, dź; syczących - s, z, c, dz; szumiących- sz, ż, cz, dż. Występuje on w formie parasygmatyzmu oraz sygmatyzmu międzyzębowego. Porównywalnie często odnotowano rotacyzm – rodzaj dyslalii polegający na zaburzonej artykulacji głoski r, występujący w formie pararotacyzmu. Wykryto również opóźniony rozwój mowy – mowa dziecka jest na etapie rozwojowym młodszych kolegów, dzieci upraszczają słowa, często mówią niewyraźnie, mają problem z opowiadaniem, budowaniem zdań. Coraz więcej jest dzieci mających trudności ze słuchem fonemowym i fonematycznym, stąd wielka potrzeba przesiewowych badań słuchu. Jeszcze przed realizacją zajęć rodzice dzieci przedszkolnych potrzebujących opieki logopedycznej zostali poproszeni o podpisanie oświadczenia, w którym wyrazili zgodę na udział dziecka w zajęciach. Zostali oni również zapoznani z regulaminem uczestniczenia w terapii logopedycznej. Korekcja wykrytych zaburzeń artykulacyjnych oparta została o ściśle określone etapy terapii logopedycznej:

1.     etap wstępny – czyli okres, w którym dokonuje się ustalenia toku postępowania korekcyjnego oraz wyboru najkorzystniejszych metod pracy;

2.     etap przygotowawczy – mający na celu przygotowanie narządów i funkcji biorących udział w zjawisku artykulacji do jego prawidłowego wykonania, przybierający formę ćwiczeń usprawniających funkcję oddechową oraz ćwiczeń doskonalących artykulatory, ćwiczeń fonacyjnych, słuchowych i rytmizujących;

3.     etap właściwej pracy korekcyjnej – w którym wyróżniamy okres wywołania głoski (uzyskania prawidłowego brzmienia), okres utrwalania wywołanego dźwięku (w izolacji, w sylabach, w wyrazach, wyrażeniach dwuwyrazowych, zdaniach i tekstach) oraz okres jego automatyzacji (pojawiania się dźwięku podczas wypowiedzi spontanicznych.

W procesie terapii logopedycznej wykorzystano metody:

1.     metoda usprawniania narządów mowy - ćwiczenia artykulacyjne usprawniające motorykę i kinestezję narządów mowy; 2.metoda słuchowa – ćwiczenia słuchu fonematycznego i fonemowego, autokontroli słuchowej, rytmizujące;

2.     metoda wyjaśniania – pokaz i omawianie ułożenia narządów mowy;

3.     metoda uczulania – podrażniania miejsc artykulacji;

4.     metoda mechaniczna – mechaniczne układanie narządów artykulacyjnych za pomocą szpatułek;

5.     metoda naturalna - wykorzystanie odgłosów dźwiękonaśladowczych lub czynności fizjologicznych organizmu do tworzenia nowych głosek;

6.     metoda substytucyjna – wprowadzania dźwięku docelowego z dźwięku pomocniczego;

7.     metoda wzrokowa - wykorzystanie kontroli wzrokowej przy artykułowaniu dźwięków;

8.     metoda słów kluczowych – wiązania nowo powstających dźwięków z wybranymi słowami i obrazkami.

Na zajęciach logopedycznych wykorzystywane były różnego rodzaje pomoce logopedyczne tj.: gry, zestawy obrazków, puzzle, klocki, książeczki i ćwiczenia logopedyczne. Korzystano również z pomocy multimedialnych programów komputerowych do korekcji wad wymowy dzieci.

Rodzice dzieci zakwalifikowanych do programu mieli możliwość dokładnego poznania zaburzeń lub wad wymowy swoich dzieci. Wskazówki i ćwiczenia dla rodziców według wskazówek logopedy, zostały zanotowane w zeszycie do korespondencji, które posiadało każde dziecko uczęszczające na zajęcia logopedyczne. Rodzice zasięgnęli również wiedzy teoretycznej dotyczącej rozwoju mowy. To wszystko miało na celu w większym stopniu przyczynić się do efektywniejszej pracy z dziećmi.

 


Barbara Kasprzak, 26 czerwca 2011